Bir insan hiç uyumadan ne kadar dayanabilir? Geceler uzunluğu basketbol oynatılarak uyanık tutulan, tuvalet kapısında bile sohbet ettirilen Randy'nin kıssası, çağdaş tıbbın uykuya bakışını değiştirdi. İşte 11 günlük o meşhur serüvenin perde gerisindeki ürpertici ayrıntılar.
Gecenin bir yarısı uyku tutmadığında ya da huysuz bir çocuğu uyutmaya çalışırken aklınıza “Bir insan uykusuzluğa en fazla ne kadar dayanabilir” sorusu gelmiş olabilir. Aslında günümüzde bu sorunun net ve resmi bir karşılığı bulunmuyor. Guinness Dünya Rekorları, iştirakçilere önemli ziyanlar verebileceği gerekçesiyle bu kategoride rekor tescil etmeyi yıllar evvel bıraktı.
Bilimsel deneyler ise, uzun vadeli uykusuzluğun paranoya, halüsinasyon, hafıza kaybı ve hatta felç yahut diyabet üzere kronik rahatsızlıklara kapı araladığını açıkça gösteriyor. Yeniden de tıp dünyasının ve ebeveynlerin tüm ikazlarına karşın sonları zorlayanlar yok değil.
Bu alandaki en meşhur öykü, 1963 yılında bir okul projesi için uykusuz kalmaya karar veren 16 yaşındaki Randy Gardner’a ait. Randy ve arkadaşı Bruce McAllister, başlangıçta uykusuzluğun “paranormal yetenekler” üzerindeki tesirini incelemek istedi lakin bu fikir pek gerçekçi gelmeyince odağı bilişsel performansa çevirdiler. Yazı çeşide atıldı ve “denek” olma misyonu Randy’ye düştü. Stanford Üniversitesi’nden uyku araştırmacısı Dr. William Dement’in de iştirakiyle, bu kolay okul deneyi bir anda tıp dünyasının yakından takip ettiği bilimsel bir gözleme dönüştü.
Zihne sürülen zımpara kağıdı: Adım adım çöküş
Ekip, Randy’yi uyanık tutmak için her yolu denedi. Basketbol ve langırt oynattılar, tuvalete gittiğinde bile kapının gerisinden onunla konuşarak uyuklamasını engellediler. Deneyin birinci günü sakin geçse de ikinci gün Randy eşyaları dokunarak tanımakta zorlanmaya başladı. Üçüncü gün huysuzlaştı, tekerlemeleri söyleyemez hale geldi. Asıl fırtına ise dördüncü gün koptu ve Randy, kendisini ünlü bir Amerikan futbolcusu sandığı birinci ağır halüsinasyonlarını görmeye başladı. İlerleyen günlerde meskenin içinde orman yolları gördüğünü argüman ediyordu. Randy, yıllar sonra o anları “Zihnime zımpara kağıdı sürülüyor üzereydi; bedenim bir biçimde çalışmaya devam ediyordu lakin zihnim büsbütün bitmişti” diyerek anlattı.
Deneyin sonuna hakikat Randy’nin konuşmaları yavaşladı, sözler ağzında gevelenmeye başladı. Bir cümleye başlıyor fakat ortasında ne diyeceğini ya da nerede olduğunu unutuyordu. Değişik bir biçimde, tüm bu zihinsel çöküşe karşın hala üzücü sayılmayacak seviyede masa tenisi oynayabiliyordu.
11 günün (264 saat) sonunda deney bittiğinde, Randy tam 14 saat uyudu. Bilim insanları bu süreçte beynin çok enteresan bir savunma sistemi geliştirdiğini fark etti: Beynin birtakım kısımları, Randy uyanıkken kısa müddetli “şekerlemeler” yaparak kendini dinlendiriyordu. Yani beyin, büsbütün kapanmak yerine bölge bölge nöbetleşe uyuyarak hayatta kalmayı başarmıştı.
Randy’den sonra bu rekoru 18 güne kadar çıkaranlar olsa da Guinness’in kararı sabit kaldı. Bugün hala uykusuzluk rekoru kırmak isteyen meraklılar çıksa da bilim net konuşuyor: Uykusuzlukla geçen her saat, beynin gerçeklikle bağını koparan tehlikeli bir seyahate dönüşüyor.
Kaynak: Chip
COMMENTS