10 yıl süren bir araştırma, bebekken tablet ve telefonla tanışan çocukların beyin yapısında geri dönülemez değişimler saptadı. Erken olgunlaşan beyin ağları, yıllar sonra yavaş karar verme ve yüksek dert olarak geri dönüyor.
Bebeklerin eline vakit kazanmak ya da onları oyalamak için tutuşturulan tablet ve telefonlar, sanıldığından çok daha derin izler bırakıyor olabilir. Singapur’da on yılı aşkın bir müddettir devam eden ve 168 çocuğu bebeklikten ergenliğe kadar takip eden kapsamlı bir araştırma, erken yaşta ekrana maruz kalmanın beyin yapısını kalıcı formda değiştirdiğini ortaya koydu.
Araştırma sonuçlarına nazaran, iki yaşından evvel ağır formda ekrana bakan bebeklerin beyin ağları, normalden çok daha süratli bir uzmanlaşma sürecine giriyor. Bu durum kulağa birinci başta olumlu bir gelişim üzere gelse de uzmanlar, bu denetimsiz hızlanmanın ileriki yıllarda karar verme süreçlerinde yavaşlamaya ve önemli korku bozukluklarına yol açtığı konusunda uyarıyor.
Araştırmayı yöneten Dr. Huang Pei, sağlıklı bir gelişim sürecinde beyin ağlarının vakitle ve kademeli olarak uzmanlaşması gerektiğini vurguluyor. Fakat ekran karşısında çok vakit geçiren çocuklarda, görme ve bilişsel denetimi yöneten ağlar, karmaşık düşünme yeteneği için gereken güçlü irtibatlar şimdi kurulmadan erkenden olgunlaşıyor. Bu vakitsiz gelişim, beynin esnekliğini ve zihinsel dayanıklılığını kısıtlıyor. Sonuç olarak çocuklar hayatın ilerleyen devirlerinde yeni durumlara ahenk sağlamakta zorlanıyor. Gerçekten araştırmaya katılan ve bebekliğinde ekranla çok haşır neşir olan çocukların, 13 yaşına geldiklerinde akranlarına nazaran çok daha yüksek korku düzeylerine sahip olduğu görülüyor.
Kitaplar teknolojiye karşı: Beyni koruyan kalkan
Dünya Sıhhat Örgütü, bir yaşındaki bebekler için ekran başında geçirilen vakti kesinlikle önermiyor; iki yaşındakiler için ise günde bir saatin aşılmaması gerektiğini hatırlatıyor. Lakin Singapurlu araştırmacıların incelediği kümede bebeklerin günde ortalama bir ila iki saatini ekran başında geçirdiği saptandı. Üstelik bu bilgiler on yıl öncesine ilişkin ve uzmanlar, global salgın süreciyle birlikte bugün bu sayıların çok daha korkutucu düzeylere ulaştığını kestirim ediyor. Erken yaşta maruz kalınan bu “dijital bakıcılık”, çocukların yalnızca bilişsel hünerlerini değil, toplumsal ve duygusal gelişimlerini de sekteye uğratıyor.
Peki, ekranların her yeri kuşattığı bu dünyada ebeveynler ne yapmalı? Araştırmanın sunduğu reçete epeyce eski yordam ancak tesirli: Kitap okumak. Datalar, üç yaşındayken ebeveynleri tarafından sistemli olarak kitap okunan çocukların, ekranın olumsuz tesirlerine karşı daha dirençli olduğunu gösteriyor. Kitap okurken çocuğa sorular sormak ve onunla faal etkileşime geçmek, beyin gelişimini sağlıklı bir rotada tutuyor.
Bilim insanları, teknolojinin bir çocuk bakıcısı olmadığını, tersine sağlıklı bir çocuk yetiştirmek için aygıtları kapatıp sayfaları çevirmenin kritik bir ehemmiyet taşıdığını hatırlatıyor.
Kaynak: Chip
COMMENTS