İrlanda'da yapılan kapsamlı araştırma, beşte birimizin bir hayvanın mevtini insan kaybı ile birebir oranda sarsıcı bulduğunu ortaya koydu. Uzmanlar artık "yas bozukluğu" teşhisinin konulması için yalnızca insan vefatının kural koşulmasına karşı çıkıyor.
Evcil hayvan sahiplerinin uzun vakittir hissettiği lakin bilim dünyasında tartışılan gerçek, yeni bir araştırmayla somut bir tabana oturdu. Yapılan çalışma, bir köpeği, kediyi yahut öbür bir mesken arkadaşını kaybetmenin yarattığı acının, birden fazla vakit bir aile üyesini kaybetmekle muadil olduğunu gösteriyor.
İrlanda’daki Maynooth Üniversitesi’nden psikologların yürüttüğü araştırma, evcil hayvan vefatının yalnızca hüzünlü bir veda olmadığını, kimi durumlarda tıbbi olarak tanınan ciddi bir yas bozukluğuna yol açtığını gösteriyor. İngiltere’de yaklaşık bin kişi üzerinde yapılan bu çalışma, iştirakçilerin beşte birinden fazlasının bir hayvanın vefatını, bir insanın vefatından daha sarsıcı bulduğunu ortaya koyuyor.
Bu noktada karşımıza çıkan en değerli kavram “Uzatılmış Yas Bozukluğu” (PGD) olarak isimlendiriliyor. Dünya Sıhhat Örgütü tarafından 2018 yılında resmen tanımlanan bu psikiyatrik durum, kişinin kaybın akabinde olağandan çok daha derin ve uzun müddetli bir acı yaşamasıyla karakterize ediliyor. Fakat mevcut kurallara nazaran, bu teşhisin konulabilmesi için kaybedilen canlının kesinlikle bir “insan” olması kuralı aranıyor. Araştırmacılar ise bu sınırlamanın değişmesi gerektiğini savunuyor ve bilgilerin, yas semptomlarının ölen canlı çeşidinden bağımsız olarak tıpkı biçimde ortaya çıktığını açıkça gösterdiğini belirtiyor.
Kaybın çeşidi değil, bağın gücü önemli
Dr. Philip Hyland liderliğindeki takım, 975 iştirakçinin farklı yas tecrübelerini incelediğinde şaşırtan benzerliklerle karşılaştı. Evcil hayvanını kaybedenlerin yüzde 7,5’i, klinik olarak PGD teşhisi alabilecek seviyede ağır belirtiler sergiliyor. Bu oran, yakın bir arkadaşını (yüzde 7,8) kaybedenlerin yaşadığı travma oranlarıyla neredeyse birebir düzeydeyken, kardeşini (yüzde 8,9) yahut kuzen, amca yahut dede üzere bir akrabasını (%8,3) ve hatta eşini (%9,1) kaybedenlerin kayıplarıyla kıyaslandığında bile benzeri bir yıkıcılığa sahip olduğunu gösteriyor. Bilgilere nazaran yalnızca anne-baba (%11,2) ve evlat (%21,3) kaybı, evcil hayvan kaybından besbelli halde daha yüksek bir acı düzeyine işaret ediyor.
Peki, bilim dünyası bu gerçeği kabul etmekte neden bu kadar utangaç davranıyor? Dr. Hyland’a göre bunun altında yatan temel neden, evcil hayvan yasını “ciddiyetsiz” görülme kaygısıyla klinik literatüre sokmak istememek olabilir. Bir başka sebep ise insanın beşere duyduğu bağın eşsiz olduğuna dair kökleşmiş inançlar olabilir. Fakat çalışma, bu bağın cinsler ortasında da birebir derinlikte kurulabildiğini açıkça gösteriyor.
Uzmanlar, tıbbi teşhis kriterlerinin evcil hayvanları da kapsayacak halde genişletilmesi için davette bulunuyor. Bu adım atıldığında, sadık dostlarını kaybeden ve bu yüzden hayatı altüst olan bireylerin muhtaçlık duydukları profesyonel yardıma ulaşmaları çok daha kolay bir hale gelebilir.
Kaynak: Chip
COMMENTS