El parmaklarımızla piyano çalabilirken ayak parmaklarımızın bu kadar "hantal" kalması bir tesadüf değil. Biyolojik antropologlar, dik yürümenin bedelini ve beynimizin parmaklarımıza ayırdığı o devasa "işlemci gücünü" açıkladı.
Eğer hayvanat bahçesine gittiyseniz ya da belgesel izlemeyi seviyorsanız, hayvan dostlarımızın ne kadar canlı ve hareketli olabildiklerini görmüşsünüzdür. Hatta, bir maymunun yemeğini yahut oyuncaklarını kavrarken ya da onları yuvası içerisinde taşırken ayaklarını da elleri üzere nasıl çevik bir biçimde tuttuğuna şahit olmuş olabilirsiniz. Bazen o kadar etkileyici hareketler yapabiliyorlar ki, ister istemez bir kıskançlık hissetmemek elde değil. Pekala biz beşerler neden ayaklarımızı ellerimiz kadar rahat ve maharetli kullanamıyoruz?
Aslında ayak parmaklarımızı tek tek oynatamayışımızın ardında kas yapımıza, hatta beynimizin çalışma haline kadar uzanan pek çok sebep var. Şempanzelerle DNA’mızın %98,8’ini paylaşmamızdan ötürü onlarla epey yakın bir akrabalığa sahibiz. Lakin onlarla yollarımızı ayırırken ayaklarımıza değişik vazifeler yükledi.
Dik yürümenin bedeli: İstikrar mi, marifet mi?
Çok eski cetlerimiz muhtemelen şempanzeler üzere hem kollarını hem de bacaklarını kullanarak hareket ediyordu. Ancak vakitle iki ayak üzerinde yürümeye başladık. Bu değişimle birlikte ayaklarımızın temel misyonu, objeleri kavramaktan çıkıp vücut yükümüzü taşımaya ve istikrarda kalmamızı sağlamaya dönüştü. Dik yürürken devrilmemek, ayak parmaklarımızı tek tek oynatmaktan çok daha hayati bir değer kazandı. Ellerimiz ise alet kullanmak, yazı yazmak yahut bir enstrüman çalmak üzere hassas işler için özelleşti.
İnsan ayağında 29, elinde ise 34 kas bulunuyor. Ayak kaslarımızın birden fazla, parmak uçlarında yükselmemizi, topuklarımızın üzerinde yürümemizi yahut engebeli toprakta istikrarda kalmamızı sağlıyor. Ayak başparmağımız, yürürken bizi ileri ittiği için özel kaslara sahip olsa da öteki dört parmağımız tıpkı bahta sahip değil. Bu dört parmak, baldırımızdaki ve ayak tabanımızdaki ortak kaslar tarafından tıpkı anda hareket ettiriliyor. Bu yüzden parmaklarımızı topluca oynatabiliyoruz ancak ellerimizdeki bağımsız hareket yeteneğine ulaşamıyoruz.
Neden yalnızca kaslar da değil
Ayrıca problem yalnızca kaslarla da hudutlu kalmıyor ve asıl komuta merkezi olan beynimize de bakmamız gerekiyor. Beynimizdeki motor korteks, bedenimize nasıl hareket etmesi gerektiğini söyleyen bir elçi üzere çalışıyor. Lakin beynimiz, parmaklarımızı denetim etmek için ayak parmaklarımıza kıyasla çok daha fazla nöron ayırıyor. Yani parmaklarımızı hareket ettirmek için beynimiz çok daha ayrıntılı talimatlar gönderiyor ve daha fazla “işlemci gücü” harcıyor.
Kaynak: Chip
COMMENTS