Endonezya'daki kireç taşı mağaralarında bulunan 67 bin yıllık el izi, arkeoloji dünyasında yeni bir tartışma başlattı. Parmakların taammüden inceltildiği bu gizemli figür, insanlığın sanat geçmişini sanıldığından çok daha geriye, Asya’nın derinliklerine çekiyor.
Endonezya’nın Sulawesi Adası açıklarındaki Muna Adası’nda bulunan bir kireç taşı mağarası, insanlık tarihine dair bildiklerimizi sarsacak yeni bir keşfe mesken sahipliği yapıyor. Bilim insanları, bir mağara duvarında tespit edilen el şablonunun bilinen en eski kaya sanatı örneği olabileceğini duyurdu.
Nature mecmuasında yayımlanan çalışmaya nazaran, bu el izi en az 67 bin 800 yıl öncesine dayanıyor. Şayet bu tarih katılaşırsa, Endonezya’daki bu sanat yapıtı, İspanya’da Neandertaller tarafından yapıldığı düşünülen emsal bir el müsaadeden yaklaşık 1100 yıl daha yaşlı olduğu için dünyanın en eski sanat yapıtı unvanını eline alacak.
Bu keşif yalnızca estetik bir başarıyı değil, çağdaş insanın dünyaya nasıl yayıldığını da anlamamızı sağlıyor. Araştırmacılar, bu sanatı icra edenlerin muhtemelen bugün Avustralya ve Yeni Gine’yi de içine alan, geçmişin devasa kıtası Sahul’a göç eden birinci topluluklar olduğunu düşünüyor. Muna Adası’ndaki bu el izi, parmakların kasıtlı olarak pençe gibisi bir formda inceltilmesiyle başka örneklerden ayrılıyor. Üstelik bilgiler, bu mağaranın en az 35 bin yıl boyunca kuşaklar uzunluğu sanatkarlar tarafından kullanıldığını ve bir nevi antik bir sanat atölyesine dönüştüğünü gösteriyor.
Göç yolları ve tarihleme tartışmaları
Yeni bulgular, birinci insanların Sahul kıtasına ne vakit ayak bastığına dair süregelen tartışmaları da alevlendirdi. Kimi bilim insanları insanların bölgeye 50 bin yıl evvel ulaştığını savunurken (kısa kronoloji modeli), bu son keşif 65 bin yıl öncesini işaret eden “uzun kronoloji modelini” güçlendiriyor. Araştırma grubundan uzmanlar, bu sanat yapıtının çağdaş insanın Sulawesi ve Baharat Adaları üzerinden kuzey rotasını takip ederek Yeni Gine’ye ulaştığına dair şimdiye kadarki en direkt ispatı sunduğunu belirtiyor. Bu durum, insanlık tarihinin gelişim merkezinin uzun müddettir sanıldığı üzere yalnızca Güneybatı Avrupa değil, Güneydoğu Asya olabileceğini de düşündürüyor.
Ancak bilim dünyasında her büyük keşif beraberinde birtakım kuşkuları de getiriyor. Bilhassa tarihlendirme formülü konusunda uzmanlar ortasında tam bir görüş birliği yok. Araştırmacılar el izinin yaşını belirlemek için boyanın üzerini kaplayan kalsit katmanını inceledi. Bu formül, sanat yapıtının en az kaç yaşında olduğunu söylese de boyanın tam olarak ne vakit sürüldüğünü netleştirmiyor. Birtakım eleştirmenler, bu formülün yalnızca üzerindeki mineral katmanının yaşını ölçtüğünü, hasebiyle yapıtın gerçekte çok daha eski olabileceğini ya da tarihler ortasında karşılaştırma yapmanın aldatıcı sonuçlar verebileceğini hatırlatıyor. Yeniden de şayet bu bulgular teyit edilirse, arkeolojinin gözü artık Fransa ve İspanya’dan uzaklaşıp Avrasya’nın bu uzak adalarına çevrilecek üzere görünüyor.
Kaynak: Chip
COMMENTS