İkinci Dünya SavaşI'ndan sağ çıkan yüzlerce fildişi modülü, bir arkeoloğun 400 saatlik sabrıyla birleşince insanlık tarihinin en eski heykeli doğdu. Tabiatta var olmayan bir varlığı hayal eden Buzul Çağı insanı, bu yapıtla aslında bize ne anlatmak istiyordu? İşte o gizemli keşif...
İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesine yalnızca birkaç hafta kala, Güney Almanya’daki Hohlenstein-Stadel mağarasında toprağın altında gizli kalmış fildişi modülleri gün yüzüne çıktı. Bir mamuta ilişkin olduğu anlaşılan bu küçük modüller, çabucak yakındaki Ulm Müzesi’ne taşındı ve orada yıllarca sessiz sedasız bekledi. Savaşın şiddeti arttıkça hafriyat çalışmaları durdu, Ulm kenti ağır bombardımanlara maruz kaldı lakin bu antik kalıntılar mucizevi bir formda müzenin deposunda hayatta kalmayı başardı.
Aradan geçen uzun yılların akabinde, 1969 yılında arkeolog Joachim Hahn bu kesimleri yine incelemeye karar verdi. Hahn, adeta bir yapbozun modüllerini birleştirir üzere yaklaşık 200 fildişi modülünü bir ortaya getirmek için 400 saatten fazla emek harcadı. 1988 yılına gelindiğinde, birebir mağarada bulunan yeni modüllerin da eklenmesiyle ortaya şaşırtan bir figür çıktı.
Ortaya çıkan eser, insan gövdesine sahip lakin başı bir aslanı andıran, yaklaşık 30 santimetre uzunluğunda bir heykelcikti. Bu figür, o periyotlarda Avrasya topraklarında kol gezen ve kuşağı tükenmiş bir cins olan mağara aslanından esinlenmiş üzere görünüyor. “Aslan Adam” (Löwenmensch) olarak isimlendirilen bu heykelin yapılan tahlilleri, yaklaşık 40 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu kanıtladı. Bu da onu insanlık tarihinin bilinen en eski heykeli ve figüratif sanatın birinci örneklerinden biri haline getirdi.
Hayal gücünün birinci kıvılcımı
Aslan Adam heykelinin keşfi, yalnızca bir sanat yapıtının bulunması değil, tıpkı vakitte insanın zihinsel gelişimine dair çok değerli bir delil niteliği taşıyor. Buzul Çağı’ndan kalan bu şaheser, çağdaş insanın cetlerinin şimdi o devirde bile hayal kurabildiğini, sembolik düşünebildiğini ve tabiatta var olmayan varlıkları zihninde canlandırabildiğini gösteriyor. Bu fantastik form, o periyottaki topluluklarda mitolojiye, şamanist ritüellere yahut karmaşık inanç sistemlerine dair birinci tohumların çoktan atıldığını deliller nitelikte. Yaklaşık 40 bin yıl evvel neyin bu sanatsal ihtilali tetiklediği tam olarak bilinmese de uzmanlar, toplumların karmaşıklaşmasıyla birlikte ortak bir görsel kültür aracılığıyla bağ kurma gereksiniminin doğduğunu düşünüyor.
Ancak Aslan Adam’ın gizemi bununla sonlu kalmıyor. Heykelin kime ilişkin olduğu yahut neyi temsil ettiği konusunda bilim dünyasında tartışmalar hala sürüyor. Kimi yavuz teoriler, o devirdeki toplumların anaerkil yapısına dayanarak bu figürün aslında bir bayan olduğunu öne sürüyor. Başka taraftan, kimi arkeologlar heykelin bir aslan-insan karışımı değil, dik duran zayıf bir ayı olduğunu tez ederek tarihlendirilmesini ve birleştirilme sürecini sorguluyor.
İlginç olan şu ki; misal aslan figürleri Avrupa’nın öteki mağaralarında da bulundu. Bu durum, antik sanatkarların birbirinden bağımsız olarak tıpkı arketiplere ulaştığını mı yoksa binlerce yıl evvel bile fikirlerin paylaşıldığı geniş bir kültürel ağın kesimi mı oldukları sorusunu akıllara getiriyor.
Kaynak: Chip
COMMENTS