Yapılan yeni bir araştırma, yapay zekânın yaratıcılığının matematiksel bir sonu olduğunu öne sürüyor. Uzmanlar, AI’nın insan yaratıcılığına ne kadar yaklaşabildiğini tartışıyor.
Yapay zekânın (AI) yaratıcı olup olmadığı uzun müddettir tartışma konusu. Journal of Creative Behavior mecmuasında 11 Kasım’da yayımlanan bir araştırma ise bu tartışmaya yeni bir boyut kazandırdı. Çalışmaya göre yapay zekânın yaratıcılığı, matematiksel olarak muhakkak bir düzeyin ötesine geçemiyor.
Araştırmanın müellifi olan Güney Avustralya Üniversitesi’nden mühendislik inovasyonu profesörü David Cropley, yapay zekânın yaratıcı kapasitesinin insanlarda amatör ile profesyonel düzey ortasında bir noktada hudutlu kaldığını belirtiyor. Cropley’e nazaran mevcut tasarım prensipleriyle AI, en yetenekli insan sanatkarların yaratıcılığını geçemeyecek.
Yaratıcılık nedir, kim karar veriyor?
Bu bulgulara karşın, yapay zekânın yaratıcı kesimleri tehdit ettiği istikametindeki tasalar ortadan kalkmış değil. Uzmanlar, asıl sorunun “yaratıcılığı nasıl tanımladığımız” noktasında düğümlendiğini vurguluyor.
“Zeki” ya da “çekici” üzere, “yaratıcı” kavramı da epeyce insani ve bağlama nazaran değişen bir tarif. Bu nedenle ölçülmesi ve sayısal olarak tabir edilmesi güç bir özellik olarak öne çıkıyor.
Cropley, çalışmasında Standart Yaratıcılık Tarifini ChatGPT üzere büyük lisan modellerinin (LLM) ürettiği çıktılara uyguladı. Sonuçlara nazaran yapay zekâ, yaratıcı davranışları ikna edici biçimde taklit edebilse de gerçek manada yaratıcılığı, ortalama bir insan düzeyini aşamıyor.
“Üretmek, yaratıcı olmak demek değil”
Cropley, yapay zekânın kıssa, şiir ya da görsel üretmesinin sıklıkla yaratıcılıkla karıştırıldığını söylüyor. Ona nazaran üretim yapmak ile yaratıcı olmak birebir şey değil.
Araştırmacı, toplumun yaklaşık yüzde 60’ının yaratıcılık açısından ortalamanın altında yer aldığını, bu nedenle birçok kişinin yapay zekâyı yaratıcı olarak algılamasının kaçınılmaz olduğunu söz ediyor. Lakin yüksek yaratıcılığa sahip bireylerin, üretken yapay zekâ sistemlerindeki zayıf noktaları daha kolay fark ettiğini ekliyor.
Yapay zekâ insan değil
E-ticaret ve pazarlama alanında LLM’lerle çalışan Shawfire Media’dan Jack Shaw, araştırmanın kimi tanımlar çerçevesinde haklı olduğunu düşünüyor. Shaw’a nazaran yaratıcılık; bir brief’i yine çerçevelemek, yeni kültürel referanslar oluşturmak ve başarısız olma riski taşıyan kararların sorumluluğunu almak manasına geliyorsa, bu alanda beşerler öne çıkıyor.
Benzer formda Fruition Publishing Concierge Services’ın kurucusu Alesha Brown, yapay zekânın asla insan tecrübesine sahip olamayacağını vurguluyor. Brown’a nazaran travmalar, kültürel geçmiş, ahlaki çatışmalar ve ferdî bedeller, yaratıcılığın merkezinde yer alıyor. Yapay zekâ ise bu “neden” hissine sahip değil.
Farklı tariflere nazaran yapay zekâ yaratıcı sayılabilir
Öte yandan kimi uzmanlar, yaratıcılığın daha geniş bir çerçevede ele alındığında yapay zekânın yaratıcı kabul edilebileceğini savunuyor. Passionate Agency CEO’su Gor Gasparyan, yapay zekânın insan SEO uzmanlarına yüzde 80 oranında yeni ve daha evvel düşünülmemiş anahtar söz ve tema kontakları sunduğunu belirtiyor.
AI danışmanlık firması Vorpal Hedge’in kurucusu Iliya Rybchin ise hem insanların hem de LLM’lerin misal bir düzenek ile çalıştığını savunuyor: Kısıtlar altında depolanmış kalıpların yine birleştirilmesi.
Rybchin’e nazaran yaratıcılığı mistik bir kavram haline getirmek, hem insan hem de makine üretimini yanlış okumaya yol açıyor. Ona nazaran yaratıcılık, sıfırdan var etmekten çok, yüksek doğruluklu bir “yeniden harmanlama” süreci.
“Noktaları en fazla olan kazanır”
Rybchin, yapay zekânın insanlardan daha düşük bir matematiksel yaratıcılık hududuna sahip olduğu savını bir hesaplama yanılgısı olarak görüyor. Şayet yaratıcılık, ilişkisiz noktalar ortasında bağ kurabilme yeteneğiyse, en fazla bilgiye sahip olan sistemin avantajlı olacağını savunuyor.
Sparrow CEO’su James Lei ise yaratıcılığı “üretim + hedefe nazaran seçme” olarak tanımlıyor. Lei’ye nazaran yapay zekâ, reklam fikirleri, mukavele unsurları yahut müzikal motifler üzere alanlarda bu tarifi şimdiden karşılıyor.
Girdi ne kadar güzelse, çıktı da o kadar iyi
Bazı uzmanlara nazaran yapay zekânın zayıf görünen tarafları, aslında insan girdisinin yetersizliğinden kaynaklanıyor. Açık maksatlar, net kıymetlendirme kriterleri ve daima geri bildirim sağlandığında, AI sistemleri yaratıcı ve kıymetli sonuçlar üretebiliyor.
SEO danışmanı Amit Raj, meçhul komutların sıradan çıktılar doğurduğunu, fakat bağlam sağlanıp sistemle etkileşim derinleştirildiğinde yaratıcılığın ortaya çıktığını belirtiyor.
Yaratıcılığın tarifi değişmeye devam edecek
Helium SEO CTO’su Paul DeMott ise tartışmanın asıl merkezinde değişen yaratıcılık tarifinin yer aldığını söylüyor. DeMott’a nazaran beşerler, makinelerin şimdi yapamadığı şeyleri “yaratıcılık” olarak tanımlıyor; fakat yapay zekâ bu sonu aştığında, tarif yine şekilleniyor.
Bu nedenle yapay zekânın yaratıcı olup olmadığı sorusu, teknolojinin gelişimiyle birlikte uzun müddet gündemde kalmaya devam edecek.
Kaynak: Chip
COMMENTS